Zelfmanagement bij patiƫnten met type 2 diabetes verbeteren: groepseducatie en online zelfzorgplatform

Dr. Esther du Pon deed promotieonderzoek aan de Radboud Universiteit en de Hogeschool Utrecht, Kenniscentrum gezond & Duurzaam Leven. Ze promoveerde op 19 februari op haar onderzoek naar zelfmanagement bij patiƫnten met diabetes type 2 en de inzet van een eHealth-toepassing. Ze concludeert dat een groepseducatieprogramma niet helpt bij het verbeteren van het gebruik van een eHealth-toepassing Ʃn dat technologie ook hier voor loopt op de wetenschappelijke praktijk en onderzoek.

Du Pon onderzocht het effect van een groepseducatieprogramma (PRISMA) voor patiĆ«nten met diabetes type 2 op het gebruik van een online zorgplatform, participatie tijdens het consult met de praktijkondersteuner, therapietrouw en de gezondheidstoestand van de patiĆ«nt. ā€œIk onderzocht voor deze vier uitkomstmaten wat het effect was van PRISMA, een groepseducatieprogramma waar mensen met diabetes type 2 in twee sessies begeleiding en coaching kregen.ā€

Volgens Du Pon toonden eerdere observationele studies naar het PRISMA programma de positieve effecten aan. Het volgen van een groepscursus leidde tot het verbeteren van zelfmanagement bij patiƫnten. Maar dat effect werd niet gevonden in haar onderzoek.

ā€œVerwacht werd dat het PRISMA-programma de motivatie van patiĆ«nten zou vergroten om hun gedrag te veranderen en vervolgens aan de slag te gaan met een online zorgplatform. Maar het bleek moeilijk om patiĆ«nten bij het PRISMA-programma te betrekken, wat resulteerde in hoge non-respons en een groot aantal patiĆ«nten die niet beide bijeenkomsten bijwoonden. Naast de bezoeken aan de praktijkondersteuner leek er geen grote motivatie te zijn om met een training of zelfzorg aan de slag te gaan, tenzij de praktijkondersteuner het erg stimuleerde of de praktijk het aanraadde. Er was kortom niet heel veel motivatie bij deze doelgroep, waarbij komt dat de meerwaarde van zelfmanagement van een chronische aandoening niet altijd automatisch zichtbaar is voor patiĆ«nten. Onze doelgroep was mogelijk niet geĆÆnteresseerd in dit soort interventies, wat de realiteit is van de huidige zorg.ā€

Randomized controlled trial

Maakten patiƫnten die het groepseducatieprogramma (PRISMA) gevolgd hadden, wel meer gebruik van een online zorgplatform voor zelfmanagement, genaamd e-Vita? Om die vraag te beantwoorden werden 200 patiƫnten uit huisartsenpraktijken gedurende een jaar gevolgd.

Ze concludeert in haar proefschrift dat het PRISMA-programma niet resulteerde in een hoger gebruik van online zorgplatform e-Vita bij patiĆ«nten. Ook de continuĆÆteit van het gebruik was laag. ā€œWe hebben geen toegevoegde waarde van het PRISMA-programma gevonden bij het verbeteren van het gebruik van een online zorgplatform. Er werd niet vaker ingelogd door patiĆ«nten, langer of meer gebruik van gemaaktā€, zegt Du Pon.Het onderzoek van Du Pon was een randomized controlled trial: ze vergeleek een interventiegroep (van 100 patiĆ«nten) met een controlegroep (eveneens 100 patiĆ«nten). Beide groepen kregen reguliere zorg in de huisartsenpraktijk, en kwamen twee tot vier keer per jaar op controle bij de praktijkondersteuner. De interventiegroep kreeg het groepsprogramma PRISMA aangeboden, de controlegroep niet. Vervolgens gingen beide groepen met het online zorgplatform e-Vita aan de slag.

Zelfmanagement bij diabetes type 2 omvat bloedglucosemetingen thuis (voor patiĆ«nten die insuline gebruiken), gezonde voeding, dagelijkse lichamelijke activiteit, voetverzorging en medicijngebruik. Waarom is zelfmanagement zo lastig, volgens de onderzoeker? ā€œSommige patiĆ«nten zien de relevantie van het leefstijladvies voor hun eigen gezondheid niet in, terwijl anderen het vertrouwen missen dat ze erin zullen slagen om de veranderingen door te voeren.ā€

Vernieuwing

Haar promotieonderzoek toont ook de lastige spagaat tussen de snelheid van technologische innovatie, en de robuustheid ā€“ of traagheid, zo je wilt ā€“ van een academisch onderzoek. ā€œAls onderzoeker loop je altijd een beetje de feiten achterna. Het e-Vita platform zou vernieuwd moeten worden, maar voor het onderzoek moest het platform hetzelfde blijven omdat we patiĆ«nten wilden volgen door de tijd heen.ā€ Het e-Vita platform bestaat in de huidige vorm niet meer: softwareleverancier VitalHealth werd overgenomen door Philips. Inmiddels brengt Philips een ander product op de markt, gericht op de huisartsenzorg.

ā€œWe zagen een gebrek aan enthousiasme bij patiĆ«nten die het platform gebruikten. Voor patiĆ«nten is het belangrijk dat een eHealth-toepassing logisch is en makkelijk werkt. Een digitaal platform moet intuĆÆtief zijn, en dat was e-Vita vaak niet. Bovendien was het inloggen ā€“ door de strikte beveiliging, wat op zich een goed punt was ā€“ behoorlijk complex en moesten we patiĆ«nten helpen met inloggen. Als het niet meezat met inloggen in het platform, verloren patiĆ«nten snel de interesse.ā€

Mede daardoor zijn weinig patiƫnten het platform daadwerkelijk gaan gebruiken, aldus Du Pon. Na de training over het gebruik van het platform logde 35% van de patiƫnten uit de interventiegroep thuis nog minimaal ƩƩn keer in op het platform. 22% van de patiƫnten logde vaker dan twee keer in met een sessieduur van minimaal 5 minuten. Slechts 12% van de patiƫnten heeft thuis vaker dan vier keer ingelogd.

De gemiddelde leeftijd van de 200 patiĆ«nten uit het onderzoek was 70 jaar. ā€œDe grootste groep mensen met diabetes type 2 in Nederland is 60+. Er zaten ook een aantal veertigers en zelfs tachtigers en negentigers in de onderzoekspopulatie, maar de gemiddelde leeftijd was 70. De conclusie uit het onderzoek is dan ook dat online zorgplatforms ā€“ in ieder geval dit onderzochte platform ā€“ mogelijk niet zijn geschikt voor ouderen met lagere digitale gezondheidsvaardigheden.ā€

Wijkgerichte activiteiten

Du Pon: ā€œWe zagen een gebrek aan enthousiasme bij patiĆ«nten die het platform gebruikten. Een verbeterd online zorgplatform zou onderdeel kunnen zijn van de oplossing. De technische problemen op het platform verminderde de motivatie van patiĆ«nten om het verder te verkennen aanzienlijk. Bovendien lijkt een training om patiĆ«nten te helpen het platform te gebruiken essentieel.ā€

Naast hun meetgegevens bijhouden konden patiĆ«nten via het platform ook contact hebben met hun zorgverlener, en meer lezen over hun gezondheid en leefstijl. ā€œUit onderzoek en literatuur weten we dat educatie en informatie vaak goed gewaardeerd worden. Ook bevatte e-Vita een bibliotheek met informatie, zoals recepten. Je kunt je voorstellen dat informatie over lokale of wijkgerichte activiteiten ook een mooie toevoeging kan zijn, om het gebruik te stimuleren.ā€

ā€œPatiĆ«nten laten meedenken over het ontwerp en de functies van de applicatie, vanaf het allereerste moment, dat zou mogelijk kunnen bijdragen aan beter gebruik. Dat hadden we in deze studie uitvoeriger kunnen doen. Gelukkig komt dat nu steeds vaker voor, dat er voor en met de doelgroep ontworpen wordt.ā€

Bron: Smarthealth

Wellicht vindt u dit ook interessant

Plaats een reactie

Meld u aan voor de maandelijkse nieuwsbrief

Patiƫntvoorbeelden m.b.t. vergoeding

Voeg je koptekst hier toe

Vergoeding diabetesmiddelen

Apothekersinstructies:

Er zijn 2 soorten terugbetalingsregelingen:
* TBR: patiƫnt declareert online of per post of de apotheker declareert namens de patiƫnt online
** HEVO-Consult: patiƫnt betaalt kosten eerst zelf en stuurt declaratie naar HEVO-Consult